تعریف دیه و موارد آن
باب اول ـ تعریف دیه و موارد آن
ماده 294 ـ دیه مالی است كه به سبب جنایت بر نفس یا عضو
به مجنی علیه یا به ولی یا اولیای دم او داده می‌شود.
ماده 295 ـ در موارد زیر
دیه پرداخت می‌شود:
الف ـ قتل یا جرح یا نقص عضو كه به‌طور خطای محض واقع می‌شود
و آن در صورتی است كه جانی نه قصد جنایت نسبت به مجنی علیه را داشته باشد و نه
قصد فعل واقع شده بر او را، مانند آنكه تیری را به قصد شكاری رها كند و به شخصی
برخورد نماید.
ب ـ قتل یا جرح یا نقص عضو كه به طور خطای شبیه عمد واقع می‌شود،
و آن در صورتی است كه جانی قصد فعلی را كه نوعا سبب جنایت نمی‌شود داشته باشد و
قصد جنایت را نسبت به مجنی علیه نداشته باشد مانند آنكه كسی را به قصد تادیب به
نحوی كه نوعا سبب جنایت نمی‌شود بزند و اتفاقا موجب جنایت گردد یا طبیبی مباشر تا
بیماری را به طور متعارف معالجه كند و اتفاقا سبب جنایت بر او شود.
ج ـ مواردی
از جنایت عمدی كه قصاص در آنها جایز نیست.
تبصره 1 ـ جنایتهای عمدی و شبه عمدی
دیوانه و نابالغ به منزله خطای محض است.
تبصره 2 ـ در صورتی كه شخصی كسی را به
اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن بكشد و این امر بر دادگاه ثابت شود و بعدا
معلوم گردد كه مجنی علیه مورد قصاص و یا مهدورالدم نبوده است قتل به منزله خطای
شبیه عمد است. و اگر ادعای خود را در مورد مهدورالدم بودن مقتول به اثبات برساند
قصاص و دیه از او ساقط است.
تبصره 3 ـ هرگاه بر اثر بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی
یا عدم مهارت و عدم رعایت مقررات مربوط به امری، قتل یا ضرب یا جرح واقع شود به
نحوی كه اگر آن مقررات رعایت می‌شد حادثه‌ای اتفاق نمی‌افتاد قتل و یا ضرب و یا جرح
در حكم شبه عمد خواهد بود.
ماده 296 ـ در مواردی هم كه كسی قصد تیراندازی به كسی
یا شیئی یا حیوانی را داشته باشد و تیر او به انسان بی‌گناه دیگری اصابت كند عمل او
خطای محض محسوب می‌شود.
بکشید ما را ملت ما بیدارتر می‌شود. امام خمینی